PROVERBI E DETTI
POPOLARI
|
| 'A casa capi quantu vol' 'u
patruni. |
| 'A casa è ddummannera. |
| Acqua e bbientu fa
frummientu; acqua e suli fa lavuri. |
| Acqua e fuocu racci luocu. |
| 'A furca è fatta ppe
puvirieddi. |
| 'A matinata fa 'a jurnata. |
| Amicu e cumpari o bisuognu
pari. |
| 'A miennula scirìu e a fìmmina
'mpazzìu. |
| 'A nuci vacanti fa cciù
scrusciu. |
| 'A pignata 'n cumuni nun
muddi mai. |
| Aprili fici 'u sciuri e maju
n'appi anuri. |
| 'A prima palora è cchidd' e
l'àncilu. |
| 'A quattara sciaccata rura
cciò ssai. |
| 'A rialìa è majarìa. |
| Ariu crapinu: si nun ciovi
oji, ciovi o matinu. |
| 'A rrobba spunùta è menza
vinnuta. |
| 'A spusa austina nun si gori
'a vistina. |
| 'A stizzània cuntìnua
peccia 'a valata. |
| 'A ttiemp' 'i guerra
minzogni terra terra. |
| Avanti testa 'i lucetta ca
cura 'i sirpenti. |
| Avanti oji l'uovu ca ddumani
a jaddina. |
| 'A vicìna è sirpenti: si
nun ti viri, ti senti. |
| Biddizzi e ddinari nun si
puon' ammucciari. |
| Bona facci a ttutti,
cunfirenza a nnuddu. |
| Bon tiempu e maluttiempu nun
nura tutt' 'u tiempu. |
| Ca bbona parola nesci 'u
serpi re ruetta. |
| Casa lurda a ggenti
spetta. |
| Casa quantu stai e terra
quantu viri. |
| Catta canta no cannuolu. |
| Catta scritta lèggiri
si voli. |
| Cciù ggiàvitu en'
'u scaluni, cciù bbrutta en' 'a carùta. |
| Cco jaddu o senza jaddu
sempri juonnu ha ffari. |
| Cco suli e senza suli Ddiu
fa ggiuornu. |
| Chiddu ca facimu avimu fattu. |
| Cient'anni si campa e nta
n'ura si mori. |
| Ciovi sempri supr'o vagnatu. |
| Cu aggiutti feli
nun sputa meli. |
| Cu allonca accuzza, cu
accuzza allonca. |
| Cu ama Ddiu campa filici. |
| Cu appi luci campàu, cu
appi pani murìu. |
| Cu arriva prima, macina. |
| Cu arrobba picca si nni
penti. |
| Cu avi figgi o latu nun mori
appanatu. |
| Cu avi lingua pass' o mari. |
| Cu camina cco zuoppu 'mpara
a zuppicari. |
| Cu cciù picca e cu cciù
ssai, simu tutti 'n mienzu e vuai. |
| Cu ccu pràttichi t'assimiggi. |
| Cu eni riccu r'amici eni
scarsu di vuài. |
| Cu è picciuottu è riccu. |
| Cu fa cientu e nun fa unu
nun fa mièritu a nissunu. |
| Cu leva 'u pani o nutaru,
leva 'u pani e so figgi. |
| Cu mali fa, mali aspetta. |
| Cu mancia fa muddìchi. |
| Cu manìa nun pinìa. |
| Cumanna e bbacci tu. |
| Cu mi run' o pani 'u ciamu
papà. |
| Cu 'mpresta pedd'a testa, cu
runa pedd'a cruna. |
| Cu nasci è muottu. |
| Cu nèa nun s'annea. |
| Cu nesci arrinèsci. |
| Cunsiggiti cu tutti
e fai ri testa to'. |
| Cu nun avi figgi
cianci niputi. |
| Cu nunn è bbuonu po' rre,
nunn è bbuonu pa' rriggina. |
| Cu nun la pò, 'a ruzzòla. |
| Cu nun sa lèggiri
'a so scrittura è sceccu ri natura. |
| Cu nun si fa i fatti suoi
cerca vuài. |
| Cu pati pp'amuri nun senti
riluri. |
| Cu r'apperi minti a cavaddu,
'u primu cavici è 'u so'. |
| Cu ri fierru, cu ri lignu,
ognunu av' 'a so cruci. |
| Cu rici ca è filici eni 'n
pazzu. |
| Cu rinàri presta, 'nimicìzzia
acquista. |
| Cu risìa, cu sfrazzìa e cu
mori risiannu. |
| Cu risìa 'u mali all'àutri,
'u so eni r'arrieri 'a potta. |
| Cu ri spiranza campa,
rispiratu mori. |
| Cu runa 'u pani o cani,
peddi 'u pani e ri cciù 'u cani. |
| Cu si susi pedd' 'u puostu,
cu s'assetta s'arricrìa. |
| Cu si vardau, si sarvau. |
| Cu si vesti ra robba
r'autri, prestu si spoggia. |
| Cu spatti avi 'a mieggiu
patti. |
| Cu va ccu Ddiu nun si scanta
ri nenti. |
| Cu va o mulinu s'infarina. |
| Cu vinni finisci, cu 'ccatta
accumenza. |
| Cu vo' manciari magnu
s'affuca. |
| Facci ca nun è bbista vali
cient'unzi. |
| Fai arti vili si bbuoi
arricchiri. |
| Fai bbeni ca bbeni ti veni. |
| Fai bbeni e scuoddatillu;
fai mali e pènzici. |
| Fai l'arti ca nun canusci,
ca i rinàri divièntunu muschi. |
| Figgi e peni cu
ll'avi si teni. |
Figgi (figli)
nichi, peni nichi; figgi ranni,
peni ranni;
figgi maritati, peni triplicati. |
| Frivaru, frevi. |
| Fùjiri è viriògna, ma è
sarvamientu ri vita. |
| I cani a ddui, i picciriddi
a unu. |
| I cosi fatti sunu com'i
muotti. |
| I macci anu uocci, i mura
anu vuricci. |
| Innaru è capu 'i stati,
austu è capu 'i mmiennu. |
| Innaru: mienzu aruci e
mienzu amaru. |
| I nuci vacanti fanu cciù
scrusciu. |
| I razi vanu a ccu nun si mièrita. |
| I ricchizzi ro massaru sunu
comu l'acqua no panaru. |
| I soddi fanu soddi e i
pirucci fanu pirucci. |
| I veri amici si vìrunu no
bisuògnu. |
| Junnata rrutta, pièddila
tutta. |
| L'àlbiru pecca e 'a rrama
ricìvi. |
| L'arma a Ddiu e 'a robba a
cu tocca. |
| Luna pinnenti, acqua nenti. |
| Luntanu ri l'uocci, luntanu
ro cori. |
| Lu viddanu, lu jornu fa lu
porcu, la sira lu sceccu e la notti lu verru. |
| Maju, nun luvari;
sittiemmiru, nun mintiri. |
| Mali e bbeni 'n faccia pari. |
| Mali nun fari e paura nun
aviri. |
| Mancia ratamancia e ro to vìvici
bbeni. |
| Mani caddusi, mani gluriusi. |
| Marzu marzaluoru, ogni tinta
jaddina fa ll'uovu. |
| 'Mbriàchiti 'i vinu bbuonu. |
| Mieggiu ccu picca gòdiri,
ca ccu l'assai trivuliari. |
| Mieggiu na bbona
motti ca na mala sotti. |
| Mieggiu na mala
matina ca na mala vicina. |
| Mieggiu nìviru
pani ca nìvira fami. |
| Mieggiu nu sceccu
vivu ca nu ditturi muottu. |
| Mieggiu picca ca
nenti. |
| Mieggiu prima
arrussiri ca duoppu ggiarniari. |
| Mieggiu schetta ca
mala maritata. |
| Mìntiti che mieggiu
'i tia e pièddici i spisi. |
| Mircanti e puorcu, vìrilu
quannu è muortu. |
| Na calata tutt' i santi aiùtinu. |
| Na corda ruppa ruppa cci va
cu nun ci cuppa. |
| Natali: friddu e fami. |
| Nenti si pò ddiri: oj 'n
fiuri, dumani 'n sipultura. |
| 'Nta 'na casa ca nun c'è
burritta, nudda cosa ten' a dditta. |
| 'Nta 'na casa ci vo' vurazz'
'i fierru. |
| 'N tiempu 'n'ura Ddiu lavura. |
| Nun c'è matrimuòniu senza
ciantu, nun c'è muottu senza risu. |
| Nun prummìntiri cosi e
santi e mancu e picciriddi. |
| Nun sputari 'n cielu ca 'n
faccia ti tonna. |
| Nun stuzziniari 'u cani ca
rommi. |
| Nun tiràri truoppu 'a corda
ca si rrumpi. |
| Ogni bbebi ri Ddiu pruveni. |
| Ogni ficatieddu 'i musca è
sustanza. |
| Ogni lassata è pidduta. |
| Ogni mali nun mmeni pi nòciri. |
| Ogni sciuri è signu d'amuri.
|
O ricissetti 'i Sant'Antoniu
(Abati) nesci 'a gran friddura
e trasi 'a gran calura. |
| O sìggiri
prestamenti, o pajari rinitenti. |
| Paci intra e guerra fora. |
| Pani e rarìci, chiddu ca si
mancia nun si rici. |
| Parrari picca e vèstiri 'i
pannu nun fa mmai ddannu. |
| Pati panza e rriposa ossa. |
| Patti cutti e amicizzia
lonca. |
| Pattu vinci liggi. |
| Petra a ugna, terra a parmu. |
| Piggia l'aràtu e
v'a simìna quannu scampa ri matina. |
| Piru maturu cari sulu. |
| Ppi la panza si v' a lu
'nfiernu. |
| Ppi mmienz' e santi si va 'n
pararisu. |
| Puorcu ddu patri ca fa 'u figgiu
mieggiu r'iddu. |
| Quann' è ll'ura 'u jaddu
canta. |
| Quannu frisca 'a vuriccia,
amicizzia nun manca. |
| Quannu 'u riàvulu
t'accarizza, voli l'arma. |
Quannu 'u tiempu nun
currispunni o so tiempu,
vo' ddiri ch'è bruttu tiempu. |
| Quantu coggi 'n
puvirieddu, mancu 'n riccu pussirenti. |
| Quantu va 'a saluti nun ci
van' i rinari. |
| Quantu vali 'na cosa rata,
mancu 'na cosa manciata. |
| Ricotta e meli, vivici beni. |
| Ri vènniri e ri matti nun
si spusa e nun si patti. |
| Saccu vacanti nun ten'a
dditta. |
| Senza rinari nun si canta
missa. |
| Se ogni cani ca passa ci si
jetta 'na petra, nun è mai finuta. |
| Se ti vuoi far' amari, fatti
risiari. |
| Si rici 'u piccatu, ma nun
si rici 'u piccaturi. |
| Si rispetta o cani pi faccia
ro patruni. |
| Si sapi unni si nasci, nun
si sapi unni si mori. |
| Si viri faccia e nun si viri
cori. |
| Soggira e nnora, èttili
fora. |
| Stienni i pieri quantu tieni. |
| Sulità, santità. |
| Tannnu l'amicu cunuscirai,
quannu lu ciecchi e nun lu truvirai. |
Tanta è ranni 'a
scunsulazioni,
tanta assiri ranni 'a cunsulazioni. |
| Tuttu passa, tuttu finisci;
l'amuri 'i Diu nun finisci mai. |
| 'U pannu bbuonu finu a
pezza, 'u vinu bbuonu finu a fezza. |
| 'U cirvieddu è 'n pilu 'i
capiddu. |
| 'U fierru (pi stirari) è 'u
ruffianu re sarti. |
| 'U jabbu arriva e 'a stima
no. |
| 'U jimmirutu mienz'a via 'u
so jimmu nun si talìa. |
| 'U lupu zuoccu òpira penza. |
| 'U malu fierru s' 'u mancia
'a mola. |
| 'U mièricu piatusu fa 'a ciàia
vimminusa. |
| Unni manca Diu pruvviri. |
| Unni va l'api trova 'u meli. |
| Uocciu ca nun miri, cori ca
nun llori. |
| Uomo cicaletto non muore
poveretto. |
| 'U peggiu è pi cu mori. |
| 'U piaciri si paja. |
| 'U picca è mieggiu
ro nenti. |
| 'U picca m'abbasta e l'assai
m'assupercia. |
| 'U pisci ro mari è nnatu cu
s'à mmanciari. |
| 'U riccu nun criri o pòviru. |
| 'U rizzu rissi a vurpi:
"Cu si punci nesci fora". |
| 'U sazziu nun criri o riuni. |
| 'U sceccu rissi o mulu:
"Simu nati ppi dari 'u cuxx". |
| 'U Signuri ciuri na porta e
rapi 'n purticatu. |
| 'U succi rissi a nuci:
"Rammi tiempu ca ti piecciu". |
| 'U trìvulu minti a ciànciri. |
| 'U vicinu eni 'u mieggiu
parenti. |
| Va luntanu e tonna prestu. |
| Vantaggiu nun si ni
runa mancu e zuoppi. |
| Vucca amara feli etta. |
| Zzappa o matinu sutt' 'a
maccia o piru. |