L'ETÀ AUGUSTEA IL PRINCEPS E GLI INTELLETTUALI

AUGUSTO: TESTI



Tabula V- XXX , XXXI; Tabula VI- XXXIV, XXXXV



Pannoniorum gentes, qua[s a]nte me principem populi Romani exercitus numquam adit, devictas per Ti. [Ne]ronem, qui tum erat privignus et legatus meus, imperio populi Romani s[ubie]ci protulique fines Illyrici ad r[ip]am fluminis Dan[uv]i. citr[a] quod [D]a[cor]u[m tr]an[s]gressus exercitus meis a[u]sp[icis vict]us profligatusque e[st], et pos[tea tran]s Dan[u]vium ductus ex[ercitus me]u[s] Da[co]rum gentes im[peri]a p[opuli] [Romani perferre coegit].

Ad me ex In[dia regum legationes saepe missae sunt non visae ante id t]em[pus] apud qu[em]q[uam] R[omanorum du]cem. nostram amic[itiam appetive]run[t] per legat[os] B[a]starn[ae Scythae]que et Sarmatarum, qui su[nt citra fl]umen Tanaim [et] ultra, reg[es, Alba]norumque rex et Hiberorum e[t Medorum].

In consulatu sexto et septimo, po[stquam b]ella [civil]ia exstinxeram per consensum universorum [potitus reru]m om[n]ium, rem publicam ex mea potestate in senat[us populique Rom]ani [a]rbitrium transtuli. quo pro merito meo senatu[s consulto Au]gust[us appe]llatus sum et laureis postes aedium mearum v[estiti] publ[ice coronaq]ue civica super ianuam meam fixa est [et clu]peus [aureu]s in [c]uria Iulia positus, quem mihi senatum pop[ulumq]ue Rom[anu]m dare virtutis clement[iaeque] iustitiae et pieta[tis cau]sa testatu[m] est pe[r e]ius clupei [inscription]em. post id tem[pus a]uctoritate [omnibus praestiti, potest]atis au[tem n]ihilo ampliu[s habu]i quam cet[eri qui m]ihi quoque in ma[gis]tra[t]u conlegae f[uerunt].

Tertium dec[i]mum consulatu[m cum gereba]m sena[tus et e]quester ordo populusq[ue] Romanus universus [appell]av[it me pat]re[m p]atriae idque in vestibu[lo a]edium mearum inscribendum et in c[u]ria [Iulia e]t in foro Aug. sub quadrig[i]s, quae mihi ex s. c. pos[it]ae [sunt, censuit. cum scri]psi haec, annum agebam septuagensu[mum sextum].


   L'autobiografia di Augusto, affidata alle Vestali insieme ad altri documenti da rendere pubblici dopo la morte del princeps, doveva rimanere, incisa nel bronzo, all'entrata del suo Mausoleo. L'originale romano è perduto, ma il testo si è conservato grazie a copie provenienti dall'attuale Turchia (non sappiamo se questa fosse l'unica area interessata dall'invio delle riproduzioni); il testo pił completo e meglio conservato è quello di Ankara: si parla infatti generalmente di Monumentum Ancyranum.
   L'opera fu incisa, in latino all'interno e in greco all'esterno, nel tempio già costruito in omaggio alla dea Roma e ad Augusto: era infatti abitudine del princeps, come testimonia Svetonio (Augusti vita, 52), accettare dai propri sudditi orientali la dedica di templi e culti in questa forma "schermata" dall'associazione con l'Urbe. Le condizioni attuali del documento sono molto precarie.