CONIUGAZIONE DEL VERBO STÀ [STARE]
L'influenza dello spagnolo si ritrova nel dialetto con l'assimilazione dell'uso di ser e estar. Cosi in italiano posso dire sono a casa mentre in dialetto non posso dire sejenghe a case bensì stjenghe 'na case.
INDICATIVO
| PRESENTE | IMPERFETTO |
| î st(e)jenghe | î stave |
| tu stejè [stî] | tu stejève |
| isse sta | isse stave |
| nu stame | nu stavame |
| vu state | vu stavate |
| lore stanne | lore stàvene |
| PASSATO REMOTO | FUTURO SEMPLICE |
|
[improprio] |
|
|
ausiliare avé (avere-dovere) + infinito |
|
|
non esiste |
î a sta |
|
non esiste |
tu ìa [ida] sta |
|
non esiste |
isse ada [èda] sta |
|
non esiste |
nu ema [ama, oma] sta |
|
non esiste |
vu eta [ata, ota] sta |
|
non esiste |
lore enna [anna, onna] sta |
|
TRAPASSATO REMOTO |
FUTURO ANTERIORE [improprio] |
|
|
SIMILE ALLA CONUGAZIONE DEL VERBO ÈSSE |
||
|
ausiliare avé (avere-dovere) + èsse + pp. |
||
|
non esiste |
î ea [a] esse state | devo essere stato |
|
non esiste |
tu ìa [a, ida] esse state | devi essere stato |
|
non esiste |
isse eda [ada] esse state | deve essere stato |
|
non esiste |
nu ema [ama, oma] esse state | dobbiamo essere stati |
|
non esiste |
vu eta [ata, ota] esse state | dovete essere stati |
|
non esiste |
lore enna [anna, onna] esse state | devono essere stati |
|
PASSATO PROSSIMO |
TRAPASSATO PROSSIMO |
|
SIMILE ALLA CONUGAZIONE DEL VERBO ESSERE |
|
|
ausiliare èsse [essere] |
ausiliare èsse [essere] |
| î sejenghe [so'] state | î jeve state |
| tu sjè [sî] state | tu jeve state |
| isse è state | isse jeve state |
| nu séme state | nu javeme state |
| vu séte state | vu javate state |
| lore sònne [so'] state | lore jèvene state |
CONGIUNTIVO
|
PRESENTE |
PASSATO |
|
SIMILE AL VERBO ESSERE |
|
|
ausiliare èsse [essere] |
|
| che î stejènghe | che î sia [sejenghe] state |
| che tu stejè | che tu sia [siè] state |
| che isse sta | che isse sia [è] state |
| che nu stame [steme] | che nu siame [séme] state |
| che vu state [stete] | che vu siate [séte] state |
| che lore stanne | che lore siane [sonne] state |
|
IMPERFETTO |
TRAPASSATO |
|
SIMILE AL VERBO ESSERE |
|
|
ausiliare èsse [essere] |
|
| che î stasse [stésse] | che î fusse state |
| che tu stisse | che tu fusse state |
| che isse fusse [stésse] | che isse fusse state |
| che nu stàsseme [stésseme] | che nu fùsseme [fussìme] state |
| che stassìte | che vu fuste [fussìte, fùssete] state |
| che lore stassene [stéssene] | che lore fùssene [fùssere] state |
Anche qui ci sono forme sovrabbondanti.
CONDIZIONALE
|
PRESENTE |
PASSATO |
|
SIMILE AL VERBO ESSERE |
|
|
ausiliare èsse [essere] |
|
| î (me) starìa [stasse] | î sarìa [fusse] state |
| tu (te) stariste [stisse] | tu [fusse] state |
| isse (ce) starébbe [stasse] | isse sarébbe [fusse] state |
| nu (ce) stàsseme [stassìme] | nu [fùsseme] state |
| vu (ve) stassite | vu [fussite, fuste] state |
| lore (ce) starìane [stassene, stéssene] | lore sarìane [fùssene] state |
Il condizionale è simile al congiuntivo tranne per il fatto che ha acquisito (sovrabbondando) la forma starébbe dall'italiano e certamente dal campano-napoletano starìa, starìane.
IMPERATIVO
|
PRESENTE |
FUTURO [improprio] |
|
|
ausiliare avé (avere-dovere) + infinito |
||
| --------- | ------- | |
|
sta(tte tu |
ìa stà tu | devi essere |
|
stasse isse |
eda [ada] stà isse | deve essere |
| sta(mme-ce) nu | ema [ama, oma] stà nu | dobbiamo essere |
|
sta(te-ve) vu |
ete [ate, ote] stà vu | dovete essere |
|
stassene lore |
enna [anna, onna] stà lore | devono essere |
|
INFINITO |
GERUNDIO |
||
|
PRESENTE |
PASSATO |
PRESENTE |
PASSATO |
| stà | èsse state [***] | stanne [*] | [e] 'ssenne state |
|
PARTICIPIO |
|||
| PRESENTE | PASSATO | ||
|
[non esiste] |
state [***] | ||
[***] - FORME SIMILI A QUELLE DEL VERBO ÈSSE
[*] - FORMA SIMILE ALLA 3° PERS. PL. DEL PRES. IND.
FUTURO DELLA TERZA PERSONA
| FUTURO SEMPLICE | FUTURO ANTERIORE |
| ----------------- | ----------------- |
| ----------------- | ----------------- |
| isse starrà o starà | isse sarrà [o sarà] state [***] |
| ----------------- | ----------------- |
| ----------------- | ----------------- |
| lore starranne o staranne | lore sarranne [o saranne] state [***] |
[***] - FORME SIMILI A QUELLE DEL VERBO ÈSSE